Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka
im. prof. Tadeusza Kotarbińskiego
90-531 Łódź, ul. Wólczańska 202
Wydział Informacji

tel. 0-42 636-12-50 fax/tel. 0-42 636-11-53
E-mail: informacja@pbw.lodz.pl
www.pbw.lodz.pl

 

LEKTURY SZKOLNE Z OMÓWIENIAMI (na nośniku dvd)

 bibliografia adnotowana

 

 

 "Lektury szkolne" to wyjątkowy przewodnik po lekturach i znakomita pomoc dydaktyczna dla nauczycieli. Każdy tom zawiera omówienie dzieła literackiego oraz jego adaptację filmową. Cykl, składający się z 25 tomów, rozpoczęła "Zemsta" Aleksandra Fredry wraz z filmem Andrzeja Wajdy, która ukazała się 13 września 2006 r. z wydaniem specjalnym "Gazety Wyborczej".

 

 

ZEMSTA [Dokument elektroniczny] / reż. Andrzej Wajda; scen. wg komedii Aleksandra hrabiego Fredry Andrzej Wajda; zdj. Paweł Edelman; muz. Wojciech Kilar; scenogr. Tadeusz Kosarewicz, Magdalena Dipont; kostiumy Krystyna Zachwatowicz, Magda Biedrzycka; obsada Roman Polański, Janusz Gajos, Andrzej Seweryn, Katarzyna Figura, Daniel Olbrychski, Agata Buzek, Rafał Królikowski; tekst omówienia Krystyna Stachera, Anna Willman; oprac. omówienia Anna Willman. - Film. - Warszawa : Arka Film : Vision Film Production : Telewizja Polska S.A., cop. 2002. - 1 dysk optyczny (DVD) : dźw., kolor. ; 12 cm + Omówienie lektury szkolnej . - (Biblioteka Gazety Wyborczej. Lektury Szkolne ; 1)

Sygn. O 678

 

W "Zemście" Cześnik Raptusiewcz, mieszkający po sąsiedzku w tym samym zamku ze znienawidzonym przez siebie Rejentem Milczkiem, pragnie ożenić się z owdowiałą Podstoliną. Świadom niedoskonałości swej urody i braku ogłady towarzyskiej, prosi wezwanego na pomoc Papkina, by go z nią wyswatał. Papkin, który kreuje się na pożeracza serc niewieścich i wielkiego bohatera, a w rzeczywistości jest tchórzem i fantastą, kocha romantyczną miłością kocha Klarę, wychowanicę i bratanicę Cześnika. Tymczasem Klara jest zakochana w synu Rejenta Milczka, Wacławie, który odwzajemnia to uczucie. Jednak ani ojciec Wacława, Rejent, ani stryj i opiekun Klary, Cześnik nie zamierzają zgodzić się na ich małżeństwo. Okazuje się również, że Podstolina - miłość Wacława z jego studenckich czasów - chciałaby wyjść za niego za mąż.

 

 

FARAON [Dokument elektroniczny] / reż. Jerzy Kawalerowicz; scen. oparty na dziele Bolesława Prusa napisali Tadeusz Konwicki, Jerzy Kawalerowicz; zdj. Jerzy Wójcik, Wiesław Zdort; muz. Adam Walaciński; scenogr. Jerzy Skrzepiński; obsada Jerzy Zelnik, Wiesława Mazurkiewicz, Barbara Brylska, Andrzej Seweryn, Krystyna Mikołajewska, Ewa Krzyżewska, Stanisław Milski; tekst omówienia Jarosław Górnicki, Anna Willman; oprac. omówienia Anna Willman. - Film. - Warszawa : Best Film : Studio Filmowe "Kadr", [2006]. - 1 dysk optyczny (DVD) : dźw., kolor. ; 12 cm + Omówienie lektury szkolnej . - (Biblioteka Gazety Wyborczej. Lektury Szkolne ; 2)

Sygn. O 679

 

Jeden z największych polskich filmów historycznych. Ramzes XIII, bohater powieści Bolesława Prusa "Faraon", która posłużyła za osnowę filmu, wstępując na tron, postanawia zmienić nieludzki system władzy w Egipcie. Okazuje się jednak, iż - nawet jako najwyższy przywódca - ma zbyt mało do powiedzenia. Krajem w rzeczywistości rządzi kasta kapłanów - świetnie wykształconych i zorganizowanych. Każdy kolejny faraon jest tylko pionkiem w ich rękach. Również Ramzes w starciu z nimi nie ma najmniejszych szans, pozostaje jednak wierny swoim marzeniom. Jerzy Kawalerowicz, autor "Celulozy", "Cienia", "Pociągu", "Matki Joanny od aniołów" sięgnął po powieść Bolesława Prusa, gdyż jak powiedział "są w niej rzeczy genialne. Dramat władzy w "Faraonie" jest niesłychanie aktualny, współczesny. Mechanika nie zmienia się tak wiele". Współautor scenariusza Tadeusz Konwicki dodawał: "Nie jest to powieść w pełnym znaczeniu tego słowa historyczna, jest to przede wszystkim wnikliwa analiza systemu władzy. Historia Ramzesa XII jest typowym przykładem poczynań młodego człowieka, który wchodzi w życie z wiarą i potrzebą odnowy. Nie zna jeszcze wyższych racji stanu, nie interesują go prawa rządzące skomplikowanym aparatem władzy. Wydaje mu się, że to właśnie on potrafi zmienić dotychczasowy porządek rzeczy".

 

 

HAMLET [Dokument elektroniczny] / reż. Franco Zeffirelli; scen. na podst. sztuki Williama Shakespeare'a Christopher de Vore, Franco Zeffirelli; zdj. David Watkin; muz. Ennio Morricone; scenogr. Dante Ferretti; obsada Mel Gibson, Glenn Close, Alan Bates, Paul Scofield [i in.]; tekst omówienia Krzysztof Płatek, Anna Willman; oprac. omówienia Anna Willman. - Film. - [Warszawa] : Best Film : ICON, [2006]. - 1 dysk optyczny (DVD) : dźw., kolor. ; 12 cm + Omówienie lektury szkolnej . - (Biblioteka Gazety Wyborczej. Lektury Szkolne ; 3)

Sygn. O 680

 

Książę duński, Hamlet, traci ojca, którego podstępnie zamordowano. Matka nie bacząc na żałobę, poślubia brata swego zmarłego męża. Hamlet nie akceptuje ojczyma, a matce nie potrafi wybaczyć zdrady. Gdy poznaje prawdę, udając szaleństwo pragnie pomścić swojego ojca. Ekranizacja dramatu wg klasycznych szekspirowskich reguł.

 

 

FERDYDURKE [Dokument elektroniczny] = 30 [Thirty] Door Key / reż. Jerzy Skolimowski; scen. wg powieści Witolda Gombrowicza Jerzy Skolimowski, John Yorick, Joseph Kay; zdj. Witold Adamek; muz. Stanisław Syrewicz, Michał Lorenc; scenogr. Andrzej Przeworski, Janusz Sosnowski; obsada Iain Glen, Tadeusz Łomnicki, Artur Żmijewski, Jan Peszek, Beata Tyszkiewicz; tekst omówienia Jolanta Chrostowska-Sufa, Anna Willman; oprac. omówienia Anna Willman. - Film. - [Warszawa] : Vision Film Production : Figaro, cop. 2002. - 1 dysk optyczny (DVD) : dźw., kolor. ; 12 cm + Omówienie lektury szkolnej . - (Biblioteka Gazety Wyborczej. Lektury Szkolne ; 4)

Sygn. O 681

 

J. Skolimowski tak tłumaczy tytuł 30 DOOR KEY: "Gombrowicz nadał swej książce tytuł, który nic nie znaczy prócz odległego skojarzenia z postacią z Sinclera Lewisa. Niestety dla zachodniego odbiorcy słowo Ferdydurke brzmi jak spolszczone imię Ferdynanda. Chcąc uniknąć takiego odczytania wpadłem na pomysł, że fonetyczny zapis FERDY-DUR-KE jest bardzo bliski THIRTY-DOOR-KEY, zaś thirty zanotowane cyfrą 30 pozwala łatwiej zapamiętać ten absurdalny układ trzech słów, gramatycznie bez sensu, czyli tak jak chciał Gombrowicz. Natomiast powstają niezłe skojarzenia, jako że bohater ma lat 30, próbuje przekroczyć drzwi (DOOR) pomiędzy niedojrzałością a dojrzałością, zaś najbardziej życzliwi widzowie być może odnajdą też i klucz (KEY)". Warszawa, lato 1939. Józiowi, początkującemu pisarzowi, który skończył trzydzieści lat i opublikował pierwszą książkę, składa wizytę jego dawny nauczyciel, profesor Pimko i odsyła z powrotem do gimnazjum. Józio obserwuje tu społeczność uczniowską, w której wyróżniają się dwie indywidualności: Miętus, marzący o życiu brutalnym, uosabiającym wizję parobka, i Syfon - ideał niewinności. Miętus wyzywa Syfona na pojedynek na miny, i doprowadza do utracenia przez przeciwnika niewinności. Pimko umieszcza Józia na stancji u inżynierostwa Młodziaków, nowoczesnych rodziców nowoczesnej pensjonarki Zuty. Józio jest nią zafascynowany, ona traktuje go pogardliwie. W akcie zemsty Józio doprowadza do obnażenia ukrytej pod pozorami nowoczesności dość tradycyjnej prawdy o trojgu Młodziakach. Józio, w towarzystwie Miętusa ucieka na wieś, trafia do domu wujostwa. Tutaj kultywowany jast fason ziemiański. Józio spotyka swoją kuzynkę Zosię, którą zawsze kochał. Zaczyna myśleć o całkowitym porzuceniu niedorosłości, ale plany krzyżuje Miętus, pobratawszy się z parobkiem. Wszelkie formy i fasony upadają, chłopi szturmują dwór, wybucha pożar. Józio i Zosia ratują się na małej łódeczce z napisem "Transatlantyk" i znikają w mroku nocy. Syreny zaczynają wyć, niemieckie eskadry lecą nad Polską, spadają pierwsze bomby, płonie Zamek Królewskiw Warszawie.

 

 

WESELE [Dokument elektroniczny] / reż. Andrzej Wajda; scen. wg dramatu Stanisława Wyspiańskiego Andrzej Kijowski; zdj. Witold Sobociński; muz. Stanisław Radwan; scenogr. Tadeusz Wybult; kostiumy Krystyna Zachwatowicz; obsada Marek Walczewski, Ewa Ziętek, Izabella Olszewska, Daniel Olbrychski, Emilia Krakowska, Kazimierz Opaliński; tekst omówienia Krzysztof Płatek, Anna Willman; oprac. omówienia Anna Willman. - Film. - Warszawa : Best Film : Studio Filmowe Perspektywa, [2006]. - 1 dysk optyczny (DVD) : dźw., kolor. ; 12 cm + Omówienie lektury szkolnej . - (Biblioteka Gazety Wyborczej. Lektury Szkolne ; 5)

Sygn. O 682

 

Mistrzowska adaptacja dramatu Stanisława Wyspiańskiego, dokonana przez Andrzeja Wajdę. Odpowiedni klimat epoki został stworzony poprzez kolorystykę, scenografię, kostiumy, ale również, a może przede wszystkim przez muzykę. Mistrz Wajda w doskonały sposób obsadził w rolach aktorów, którzy stworzyli niezapomniane, wręcz życiowe kreacje. Obraz jest przesiąknięty charakterystyczną dla Wyspiańskiego symboliką, tajemniczością i niejednoznacznymi postaciami. "Wesele" to lektura obowiązkowa dla każdego Polaka. "Wesele" Andrzeja Wajdy uchodzi w polskim kinie za szczytowe dokonanie modelu "twórczej adaptacji klasyki literackiej". Autor "Popiołu i diamentu" wykreował na ekranie świat wierny temu opisywanemu przez Wyspiańskiego, realizując się jednak pod względem artystycznym - stworzył własną, niepowtarzalną poetykę tej niezwykłej, dualistycznej opowieści. O tej dwoistości mówi sam reżyser w niezwykle interesujących dodatkach umieszczonych na płycie, wspominając pierwowzór jednego ze swoich najlepszych filmów: "Łączy on w sobie w jakiś niezwykły sposób opis prawdziwego wesela, którego Wyspiański był świadkiem późną jesienią 1900 roku, z całą problematyką filozoficzną, historiozoficzną i wolnościową, bliską w tym czasie polskiemu społeczeństwu". Film na początku cechuje niezwykła dynamika - tak charakterystyczna dla późniejszej, genialnej "Ziemi obiecanej". Marcel Martin, dziennikarz paryskiego "Ekranu", porównuje nawet siłę bijącą z ekranu do diabelskiej rakiety. Rytm przez nią narzucony uzyskany został dzięki mistrzowskim zdjęciom Witolda Sobocińskiego - jego kamera bawi się wraz z zebranymi gośćmi, rzuca się za nimi w szaleńczy taniec, kręci dookoła nich. Rytm wypowiadanych przez weselników kwestii zgodny jest z rytmem ludowej muzyki. W pewnym momencie dostajemy zawrotu głowy tak, jakbyśmy sami uczestniczyli w przedstawianych wydarzeniach. Od momentu, kiedy nieświadoma niczego młoda para -
za namową Poety - zaprosi do domu chochoła - bohaterowie oślepieni zostaną przez światła, ich oczom ukażą się wizje o takiej intensywności, jakiej nigdy nie udało się uzyskać ani przedtem, ani później na ekranie. Wybitne kreacje stworzyli tu Daniel Olbrychski, Andrzej Łapicki i Bożena Dykiel, przeszywającą muzykę skomponował Stanisław Radwan. Należy podkreślić, że polskiego filmu o takich emocjach i tak wspaniałej stronie wizualnej szukać próżno. Mało tego, Andrzej Wajda stworzył arcydzieło, które - docenione przez m.in. Elię Kazana - weszło już do kanonu europejskiej kinematografii.

 

 

PRZEDWIOŚNIE [Dokument elektroniczny] / reż. Filip Bajon; scen. na podst. powieści Stefana Żeromskiego Filip Bajon; zdj. Bartosz Prokopowicz; muz. Michał Lorenc; scenogr. Anna Wunderlich; kostiumy Małgorzata Braszka; obsada Mateusz Damięcki, Krystyna Janda, Janusz Gajos, Daniel Olbrychski, Małgorzata Lewińska; tekst omówienia Jolanta Chrostowska-Sufa, Anna Willman; oprac. omówienia Anna Willman. - Film. - Warszawa : Message Film [etc.], [2006]. - 1 dysk optyczny (DVD) : dźw., kolor. ; 12 cm + Omówienie lektury szkolnej . - (Biblioteka Gazety Wyborczej. Lektury Szkolne ; 6)

Sygn. O 683

 

Adaptacja powieści Stefana Żeromskiego. Pytania, które zadawał sobie pisarz w pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości okazują się niezwykle ważne dla obywateli III Rzeczypospolitej. Adaptacja zakłada ukazanie Cezarego Baryki jako bohatera bliskiego młodej, współczesnej widowni.

 

 

FOLWARK zwierzęcy [Dokument elektroniczny] = Animal Farm / reż. John Stephenson; scen. na podst. powieści Georga Orwella Alan Janes, Martyn Burke; zdj. Mike Brewster; muz. Richard Harvey; obsada (głos) Kelsey Grammer, Ian Holm, Julia Ormand, Paul Scofield, Patrick Steward; tekst omówienia Krzysztof Płatek, Anna Willman; oprac. omówienia Anna Willman. - Film. - [Warszawa] : Hallmark Entertainment, cop. 1999. - 1 dysk optyczny (DVD) : dźw., kolor. ; 12 cm + Omówienie lektury szkolnej . - (Biblioteka Gazety Wyborczej. Lektury Szkolne ; 7)

Sygn. O 684

 

Ekranizacja kultowego bestselleru Georga Orwella jest opowieścią o manipulacjach władzy i polityków, które mogą się zdarzyć zawsze i wszędzie. Książka "Folwark zwierzęcy" powstała jako satyra na Rosję Radziecką i z tego powodu była w Polsce na liście utworów zakazanych przez 50 lat. Zwierzęta z Manor Farm (Folwarku Dworskiego) rozpoczynają rewolucję przeciwko ludziom. Buntowi, który ma na celu stworzenie idealnego społeczeństwa, przewodzą dwie świnie: Snowball i Napoleon. Napoleon jednak szybko poznaje smak władzy, za pomocą intryg pozbywa się Snowballa i wprowadza reżim totalitarny. Folwark Dworski staje się światem, gdzie wszystkie zwierzęta są równe - ale niektóre są równiejsze.

 

 

GRANICA [Dokument elektroniczny] / reż. Jan Rybkowski; scen. wg powieści Zofii Nałkowskiej Józef Hen; zdj. Marek Nowicki; muz. Piotr Hertel; scenogr. Adam T. Nowakowski; kostiumy Marta Kobierska; obsada Krystyna Janda, Sławomira Łozińska, Andrzej Seweryn, Władysław Hańcza, Zofia Jaroszewska, Barbara Krafftówna; tekst omówienia Bogdan Kozak, Anna Willman; oprac. omówienia Anna Willman. - Film. - Warszawa : Zespół Filmowy "Pryzmat", [2006]. - 1 dysk optyczny (DVD) : dźw., kolor. ; 12 cm + Omówienie lektury szkolnej . - (Biblioteka Gazety Wyborczej. Lektury Szkolne ; 8)

Sygn. O 685

 

Druga, po wersji Józefa Lejtesa z 1938 roku, ekranizacja znanej powieści Zofii Nałkowskiej. Scenariusz pióra Józefa Hena nieco odbiegł od literackiego oryginału. Inne jest zakończenie, rozbudowano wątek polityczny, w powieści potraktowany marginesowo. Widać też fascynację reżysera wizualnym kształtem epoki międzywojennej. Sugestywne zdjęcia mieszczańskich salonów, dworków, pokojów hotelowych, targowisk, kostiumów, przedmiotów codziennego użytku nie uszły uwagi krytyki. Chwalono także kreacje Krystyny Jandy jako Elżbiety i Zofii Jaroszewskiej jako ciotki Kolichowskiej. Studium psychologiczno - obyczajowe z okresu dwudziestolecia międzywojennego, demaskujące na przykładzie dążącego do osiągnięcia kariery bohatera i dziejów jego "romansu klasowego" fałsz moralny osobistych i społecznych norm.Zenon Ziembiewicz, początkujący dziennikarz, spędza wakacje w dworze swych rodziców. Nawiązuje romans z Justyną, córką kucharki. W drodze na studia do Francji odnawia znajomość z Elżbietą, rozstają się jako nieoficjalni narzeczeni. Po powrocie z Paryża, z tytułem doktora nauk politycznych, zostaje naczelnym redaktorem miejscowej gazety, a wkrótce prezydentem miasta. Żeni się z Elżbietą, ale nie przerywa romansu z Justyną. Po przerwaniu ciąży Justyna popada w depresję, próbuje też odebrać sobie życie. Plany reform społecznych i gospodarczych Ziembiewicza utykają w martwym punkcie. W mieście wybuchają zamieszki, policja tłumi brutalnie robotnicze demonstracje. Pewnego dnia Justyna wdziera się do gabinetu Zenona i zabija go strzałem z pistoletu. Usiłuje popełnić samobójstwo skacząc przez okno. Zostaje aresztowana. Ku zaskoczeniu wszystkich Elżbieta opłaca adwokata Justyny, a sama wraz z synem wyjeżdża za granicę.

 

 

NOCE i dnie [Dokument elektroniczny] / reż. Jerzy Antczak; scen. wg powieści Marii Dąbrowskiej Jerzy Antczak; zdj. Stanisław Loth; muz. Waldemar Kazanecki; scenogr. Jerzy Masłowski; kostiumy Barbara Ptak, Renata Własow; obsada Jadwiga Barańska, Jerzy Bińczycki, Stanisława Celińska, Władysław Hańcza, Jerzy Kamas; tekst omówienia Teresa Bulska; oprac. omówienia Anna Willman. - Film. - [Warszawa] : Best Film : Studio Filmowe "Kadr", [2006]. - 1 dysk optyczny (DVD) : dźw., kolor. ; 12 cm + Omówienie lektury szkolnej . - (Biblioteka Gazety Wyborczej. Lektury Szkolne ; 9)

Sygn. O 686

 

Ekranizacja powieści Marii Dąbrowskiej. Saga rodzinna, dzieje dwóch pokoleń rodziny Niechciców, ukazane na tle przemian społeczeństwa polskiego w latach 1865-1914. Podczas ucieczki z zajętego przez Niemców i płonącego Kalińca (I Wojna Światowa) Barbara wspomina swoje życie. Niespełniona miłość do Józefa Tolibowskiego, małżeństwo z Bogumiłem, człowiekiem pełnym energii, gospodarnym, ale nieobytym towarzysko, trudy budowania wspólnego życia w Serbinowie, dużym majątku, którym mąż administrował, śmierć pierwszego dziecka, narodziny następnych, kłopoty z wychowaniem Tomaszka, opuszczenie męża, romans Bogumiła, sprzedaż Serbinowa, chorobę i śmierć Bogumiła.

 

 

PAN Tadeusz [Dokument elektroniczny] / reż. Andrzej Wajda; scen. na podst. poematu Adama Mickiewicza Andrzej Wajda, Jan Nowina-Zarzycki, Piotr Wereśniak; zdj. Paweł Edelman; muz. Wojciech Kilar; scenogr. Allan Starski; obsada Michał Żebrowski, Alicja Bachleda-Curuś, Bogusław Linda, Daniel Olbrychski, Grażyna Szapołowska; tekst omówienia Maja Dobkowska, Anna Willman, Bogdan Rudnicki; oprac. omówienia Joanna Zaborowska. - Film. - [Warszawa] : Heritage Films [etc.], cop. 1999. - 1 dysk optyczny (DVD) : dźw., kolor. ; 12 cm + Omówienie lektury szkolnej . - (Biblioteka Gazety Wyborczej. Lektury Szkolne ; 10)

Sygn. O 687

 

Film jest adaptacją epopei Adama Mickiewicza. Odejście od oryginału zaznacza się m.in. w warstwie językowej, choć postaci nadal będą mówiły wierszem. Dialogi, opracowane przez Piotra Wereśniaka, są skrócone i zagęszczone. Znikną liczne opisy przyrody, tak charakterystyczne dla "Pana Tadeusza". Zastąpi je obraz. "Pan Tadeusz" jest utworem poetyckim, przeznaczonym do czytania, ale w żadnym z dzieł polskiej literatury nie widać tylu obrazów przyrody, ludzi i zdarzeń, jak tutaj. Zmieni się też kolejność wydarzeń przedstawionych przez Mickiewicza w poemacie. Głównym bohaterem "Pana Tadeusza" będzie Jacek Soplica. To na nim skupi się akcja filmu. W centrum wydarzeń pozostawać będzie, jak mówi Andrzej Wajda, postać zbrodniarza, który ukryty nawet przed własnym bratem i synem, pod zakonnym kapturem, odpokutowuje swoje grzechy, będąc równocześnie sprężyną powstańczych przygotowań na Litwie. W końcowej części filmu pojawi się też Narrator - Adam Mickiewicz, piszący na obczyźnie dla współrodaków oddalonych od kraju. Jego glos będzie towarzyszyć wszystkim scenom Epilogu. Będzie go także słuchać grono kilkunastu osób zgromadzonych w paryskim mieszkaniu poety. Adam Mickiewicz napisał "Pana Tadeusza" w 1834 roku, po dziesięciu latach pobytu na obczyźnie. W przepojonym liryzmem i tęsknotą za krajem lat dziecięcych poemacie przedstawił wizję ginącego świata szlacheckiego, ukazał obraz ówczesnej Polski i Polaków. Próba przeniesienia na ekran narodowej epopei od samego początku wzbudzała liczne spory i kontrowersje, dotyczące zarówno obsady, jak i kształtu scenariusza. Choć większość nie wierzyła w powodzenie przedsięwzięcia, Andrzej Wajda nie wycofał się z planów. Biorąc pod uwagę upodobania współczesnej widowni reżyser położył nacisk na akcję, wątek sensacyjny, romans, akcenty humorystyczne, piękno pejzaży, nie rezygnując z oryginalnych poetyckich strof, za pomocą których porozumiewają się aktorzy. "Dialog miał pozostać Mickiewiczowski, a jednocześnie szybki i filmowy" - wspomina pracę nad "Panem Tadeuszem" współautor scenariusza, Piotr Wereśniak. Siłą filmu, jak zgodnie podkreślali wszyscy krytycy, a także sam Andrzej Wajda, jest doborowa obsada. Zdjęcia rozpoczęto 3 lipca 1998 roku, ostatni klaps rozległ się 24 września. Premiera "Pana Tadeusza", którą przekładano ze względu na wejście na ekrany "Ogniem i mieczem", ostatecznie odbyła się 22 października 1999 roku. Film święcił triumfy, pobił rekordy oglądalności, wyprzedzając wielkie przeboje kinowe, jak "Ogniem i mieczem", "Dzień Niepodległości", "Flinstonowie", "Titanic". "W mrocznym paryskim wnętrzu zebrali się emigranci z Polski. Wspominają Ojczyznę. Narrator (Krzysztof Kolberger) snuje opowieść o Ostatnim Zajeździe na Litwie". Jest rok 1811. Do rodzinnego litewskiego dworku w Soplicowie powraca po ukończeniu nauk Tadeusz Soplica (Michał Żebrowski). Gospodarzem posiadłości jest stryj i opiekun młodzieńca, Sędzia (Andrzej Seweryn). Wydaje się, że dom jest zupełnie pusty, jego mieszkańcy wybrali się do pobliskiego lasu. Zwiedzając stare zakamarki, Tadeusz trafia do swego pokoju dziecinnego, w którym zastaje Zosię. Piękna dziewczyna porusza wyobraźnię młodzieńca, budzi w nim uczucie pożądania i namiętności. Wieczorem, podczas kolacji wydanej na Zamku, o który się toczy spór pomiędzy ziemiańską rodziną Sopliców a Hrabią (Marek Kondrat), ostatnim potomkiem Horeszków, Tadeusz spotyka uwodzicielską Telimenę. Nawiązuje z nią romans. Wkrótce okazuje się, że prawdziwą mieszkanką jego pokoju jest śliczna i młodziutka Zosia (Alicja Bachleda-Curuś), której opiekunką jest właśnie Telimena. Tadeusz nawet nie podejrzewa, że powszechnie szanowany i znany ze swych patriotycznych czynów ksiądz Robak jest jego ojcem. Porywczy szlachcic Jacek Soplica, którego pycha i urażona młodzieńcza duma doprowadziły do zbrodni, ukrył się pod mnisim habitem. Przed laty zastrzelił Stolnika Horeszkę, a następnie wstąpił do klasztoru, aby odkupić winy. Do tej pory za tę zbrodnię mści się na całym rodzie Sopliców wierny sługa Stolnika, klucznik Gerwazy (Daniel Olbrychski). Tymczasem ksiądz Robak, widząc szansę na odzyskanie niepodległości, przygotowuje powstanie na Litwie, które ma ułatwić Francji atak na Rosję. Prowadzi działalność konspiracyjną, ukrywając swą tożsamość przed rodziną, przyjaciółmi i wrogami. Dopiero na łożu śmierci wyjawia prawdę.

 

 

POPIÓŁ i diament [Dokument elektroniczny] / reż. Andrzej Wajda; scen. na motywach powieści Jerzego Andrzejewskiego Andrzej Wajda, Jerzy Andrzejewski; zdj. Jerzy Wójcik; muz. Jan Krenz; scenogr. Roman Mann; kostiumy Katarzyna Chodorowicz; obsada Zbigniew Cybulski, Ewa Krzyżewska, Wacław Zastrzeżyński, Bogumił Kobiela; tekst omówienia Anna Willman, Bogdan Kozak; oprac. omówienia Bogdan Rudnicki. - Film. - [Warszawa] : Best Film : Studio Filmowe "Kadr", [2006]. - 1 dysk optyczny (DVD) : dźw., cz.-b. ; 12 cm + Omówienie lektury szkolnej . - (Biblioteka Gazety Wyborczej. Lektury Szkolne ; 11)

Sygn. O 688

 

Ostatni dzień wojny. Poranek pierwszego dnia pokoju. Pokazać tej szczególnej nocy losy młodego człowieka uwikłanego w okupacyjną przeszłość, zmęczonego bohaterstwem, przeczuwającego inne, lepsze życie. Cóż to za piękny temat do filmu. Tej szczególnej nocy spotyka się przeszłość z przyszłością - i zasiada do jednego stołu. Przy akompaniamencie tang i fokstrotów bohater filmu, Maciek Chełmicki, szuka odpowiedzi, jak żyć dalej - jak zrzucić dławiący bagaż przeszłości, rozwiązuje odwieczny dylemat żołnierza. Słuchać czy myśleć. A jednak Maciek zabije. Powieść Jerzego Andrzejewskiego "Popiół i diament" była jednym z najbardziej przez komunistyczne władze popieranym polskim utworem literackim. Obowiązkowa lektura szkolna, ponad 20 wydań w czasach PRL-u - te fakty mówią same za siebie. Uznawano ją wówczas w Polsce (choć nie wszyscy) niemal za arcydzieło, za jedną z najważniejszych rodzimych powieści XX wieku. Nieco skromniej, lecz również z należytym pietyzmem, traktowano ekranizację Wajdy. Jedynie w drugim obiegu można było publikować opinie, odbiegające od urzędowego stereotypu. Andrzej Werner pisał: "W powieści, ale zwłaszcza w filmie (dzięki kondensacji niezwykle ekspresywnej formy), dokonano zabiegu, który można by nazwać stworzeniem fałszywego klimatu tragicznego. Dzieje się tak przez sugestię świadomości bohaterów, którym kazano działać w społecznej i moralnej próżni" ("Polskie, arcypolskie"). Po przełomie politycznym w 1989 roku pojawiły się głosy oficjalnie krytykujące powieść Andrzejewskiego, a pośrednio również jej ekranową wersję. Nagle "jedna z najważniejszych polskich książek ostatniego półwiecza" okazała się "tendencyjna" (choć nie pozbawiona walorów literackich), "zapowiadająca socrealizm", "pełna fałszywych tonów", pochwalna wobec "nowego porządku przyniesionego na sowieckich bagnetach". O ekranizacji "Popiołu i diamentu" (1958) pisano łaskawiej, ale i tu głosy były podzielone. Zarzucano Wajdzie, że pokazał nieprawdziwy obraz tuż powojennej Polski, z drugiej jednak strony podkreślano, że to młody akowiec Maciek Chełmicki, a nie pepeerowiec Szczuka, stał się prawdziwym bohaterem filmu i reprezentantem prawdziwych wartości. Owo subtelne przesunięcie akcentów dostrzeżono zresztą również pod koniec lat pięćdziesiątych, ale wówczas uchodziło ono raczej za niemiły zgrzyt, a nawet przekłamanie, kładące się cieniem na "słusznej" wymowie filmu. Większość zarzutów pod adresem kinowej wersji "Popiołu i diamentu" dotyczyła jednak głównie interpretacji wydarzeń historycznych i sytuacji politycznej "zaraz po wojnie" (taki tytuł miała pierwotnie nosić powieść Andrzejewskiego). Nawet najsurowsi krytycy (tak "z lewa", jak i "z prawa") nie odważyli się podważać artystycznych walorów dzieła Wajdy. Zgodnie wskazywali na mistrzowskie operowanie zwięzłą metaforą (zamiast epickiej rozwlekłości) i ostrymi kontrastami (niektórzy wywodzili poetykę filmu z ekspresjonizmu) oraz znakomite aktorstwo, zwłaszcza Zbigniewa Cybulskiego i Bogumiła Kobieli, których wielka kariera zaczęła się właśnie od tego filmu. Szczególnie kreacja Cybulskiego zwróciła uwagę krytyki i na długo zapadła w pamięć widzom. Jego Maciek Chełmicki zachowaniem bardziej przypominał bohaterów Jamesa Deana niż akowskiego konspiratora (Zygmunt Kałużyński). Mentalność, którą reprezentował, bliższa była młodym ludziom anno 1958 niż ich rówieśnikom z połowy lat czterdziestych. Może właśnie dlatego tak zafascynowała współczesnych widzów. Może właśnie także dlatego legenda Cybulskiego jest żywa do dziś. 8 maja 1945 roku. Młody akowiec, Maciek Chełmicki, otrzymuje rozkaz zastrzelenia sekretarza KW PPR. Zbieg okoliczności powoduje, że zabija kogoś innego. Spotykając się twarzą w twarz ze swoją ofiarą doznaje szoku. Staje przed koniecznością powtórzenia zamachu. Poznaje Krystynę, dziewczynę pracującą jako barmanka w restauracji hotelu "Monopol". Uczucie do niej uświadamia mu jeszcze bardziej bezsens zabijania w chwili zakończenia wojny. Wierność złożonej przysiędze, a tym samym obowiązek podporządkowania się rozkazowi, przeważa szalę. Czyni odpowiednie przygotowania, w czasie których, w czasie których zjawia się w jego pokoju hotelowym Krystyna. Maciek korzysta z okazji, kiedy sekretarza KW, Szczukę, wywołują z urządzonego z okazji zwycięstwa bankietu do Urzędu Bezpieczeństwa. Zabija Szczukę, sam zaś ginie zastrzelony przypadkowo przez patrol polskich żołnierzy, ponieważ nie posłuchał wezwania do zatrzymania się.

 

 

CHŁOPI [Dokument elektroniczny] / reż. Jan Rybkowski; scen. wg powieści Władysława Reymonta Jan Rybkowski, Ryszard Kosiński; zdj. Marek Nowicki; muz. Adam Sławiński; scenogr. Tadeusz Myszorek; kostiumy Marta Kobierska; obsada Władysław Hańcza, Emilia Krakowska, Tadeusz Fijewski, Ignacy Gogolewski; tekst omówienia Bogdan Kozak; oprac. omówienia Anna Willman. - Film. - [Warszawa] : Best Film : Studio Filmowe "Kadr", [2006]. - 1 dysk optyczny (DVD) : dźw., kolor. ; 12 cm + Omówienie lektury szkolnej . - (Biblioteka Gazety Wyborczej. Lektury Szkolne ; 12)

Sygn. O 689

 

Adaptacja powieści Władysława Stanisława Reymonta, za którą autor otrzymał literacką Nagrodę Nobla. Świat oparty na epopei "Chłopi", zamyka się w granicach jednej wsi, a dramaturgia zdarzeń wpisana jest w rytm zmieniających się pór roku, rytm prac polowych i wiejskich rytuałów. Na fabułę "Chłopów" składają się trzy główne ciągi zdarzeń i problemów, które przeplatają się ze sobą, uzupełniają się i budują pełny obraz wsi polskiej końca XIX wieku. To zapis obyczajów i mentalności odchodzącej społeczności wiejskiej.

 

 

PROCES [Dokument elektroniczny] = The Trial / reż. David Hugh Jones; scen. na podst. powieści Franza Kafki Harold Pinter; zdj. Phil Meheux; muz. Carl Davis; scenogr. Don Taylor; kostiumy Anushia Nieradzik; obsada Kyle MacLachlan, Anthony Hopkins, Jason Robards; tekst omówienia Krzysztof Płatek; oprac. omówienia Anna Willman. - Film. - [Warszawa] : Mayfly : NVC Felix Film, [2006]. - 1 dysk optyczny (DVD) : dźw., kolor. ; 12 cm + Omówienie lektury szkolnej . - (Biblioteka Gazety Wyborczej. Lektury Szkolne ; 13)

Sygn. O 690

 

Adaptacja powieści Franza Kafki. Pewien urzędnik bankowy postawiony zostaje w stan oskarżenia. Mężczyzna zdaje sobie sprawę, że jest niewinny i nie rozumie dlaczego został oskarżony.

 

 

NAD Niemnem [Dokument elektroniczny] / reż. Zbigniew Kuźmiński; scen. na podst. powieści Elizy Orzeszkowej Kazimierz Radowicz; zdj. Tomasz Tarasin; muz. Andrzej Kurylewicz; scenogr. Zenon Różewicz; obsada Iwona Katarzyna Pawlak, Adam Mariański, Marta Lipińska, Janusz Zakrzeński; tekst omówienia Katarzyna Musiał, Anna Willman. - Film. - Warszawa : Studio Filmowe "Profil", [2006]. - 1 dysk optyczny (DVD) : dźw., kolor. ; 12 cm + Omówienie lektury szkolnej . - (Biblioteka Gazety Wyborczej. Lektury Szkolne ; 14)

Sygn. O 721

 

Nad Niemnem" Elizy Orzeszkowej zaczęło wychodzić w odcinkach "Tygodnika Ilustrowanego" w 1887 r. Pisane było niejako na zamówienie społeczne, w związku
z dwudziestą piątą rocznicą powstania styczniowego i od razu zyskało rzesze zwolenników. Umieszczając akcję powieści około roku 1885, zawarła w niej autorka zróżnicowany obraz nadniemeńskiej szlachty w obliczu nowych, popowstaniowych warunków politycznych i społeczno-ekonomicznych. Powieść, opisująca dzieje rodów Korczyńskich i Bohatyrowiczów, wzywała do wierności ziemi i przeszłości, gloryfikowała patriotyczną ofiarność i ideowe dziedzictwo minionych lat, głosiła niezachwianą wiarę w siłę i wartość człowieka. Po ponad stu latach dzieło Orzeszkowej nie budzi już takich emocji, choć nadal jest czytane. Przeniesione na ekran przez Zbigniewa Kuźmińskiego "Nad Niemnem" niesie ze sobą klimat uspokojenia, pojednania i optymizmu, obraz harmonii urokliwego świata a'la Chełmoński, daje chwile zapomnienia i wzruszenia. Twórcy zawierzyli całkowicie Orzeszkowej, zachowując strukturę narracyjną powieści, a nawet dialogi i drobne szczegóły. Scenarzysta Kazimierz Radowicz wykonał iście benedyktyńską pracę, chcąc ukazać na ekranie możliwie wiele powieściowej fabuły, choć, oczywiście, wątek miłości Justyny i Jana wysunął się na plan pierwszy.

 

 

SYZYFOWE prace [Dokument elektroniczny] / reż. Paweł Komorowski; scen. na motywach powieści Stefana Żeromskiego Paweł Komorowski; zdj. Wiesław Zdort; muz. Jerzy Matuszkiewicz; scenogr. Bogdan Solle; kostiumy Maria Wiłun; obsada Łukasz Garlicki, Alicja Bachleda-Curuś, Bartek Kasprzykowski, Zofia Kucówna, Franciszek Pieczka; tekst omówienia Marek Tobolewski. - Film. - Warszawa : Telewizja Polska [etc.], cop. 2000. - 1 dysk optyczny (DVD) : dźw., kolor. ; 12 cm + Omówienie lektury szkolnej . - (Biblioteka Gazety Wyborczej. Lektury Szkolne ; 15)

Sygn. O 722

 

Scenariusz filmu powstał na podstawie powieści Stefana Żeromskiego. Paweł Komorowski wykorzystał jej najbardziej dramatyczną część: ostatnie 3 lata nauki bohatera - Marcina Borowicza - w kieleckim gimnazjum. Lata 90-te XIX wieku w Królestwie Polskim to okres wzmożonej rusyfikacji. Marcin, syn szlachcica, daje się wciągnąć przez nauczycieli i dyrekcję gimnazjum w "naukową" działalność propagującą ideę panslawizmu - ukrytą formę rusyfikacji. Swoje zniewolenie dostrzega dopiero w atmosferze działań patriotycznych inspirowanych przez nowego kolegę, Bernarda Zygiera, wyrzuconego ze szkoły w Warszawie za działalność w konspiracyjnych kołach młodzieżowych. Swoistym kontrapunktem dla dziejów Borowicza jest historia drugiego bohatera powieści i filmu - Andrzeja Radka, chłopskiego syna, który z uporem zdobywa wiedzę. Zdarzenia, w których chłopcy wzajemnie sobie pomagają, stają się początkiem ich przyjaźni. W "Syzyfowych pracach" nie brak też wątku pierwszej miłości. Marcin zakochuje się w pięknej pensjonarce - Birucie. Po maturze ich uczucie wystawione jest na ciężką próbę - okazuje się, że dziewczyna wraz z całą rodziną wyjechała w głąb Rosji.

 

 

LAWA [Dokument elektroniczny] : opowieść o "Dziadach" Adama Mickiewicza / scen. i  reż. Tadeusz Konwicki; zdj. Piotr Sobociński; muz. Zygmunt Konieczny; scenogr. Allan Starski; kostiumy Elżbieta Radke, Małgorzata Obłoża; obsada Gustaw Holoubek, Jolanta Piętek-Górecka, Artur Żmijewski, Teresa Budzisz-Krzyżanowska, Maja Komorowska; tekst omówienia Krzysztof Płatek, Maja Dobkowska; oprac. omówienia Anna Willman. - Film. - [Warszawa] : Studio filmowe Perspektywa, [2006]. - 1 dysk optyczny (DVD) : dźw., kolor. ; 12 cm + Omówienie lektury szkolnej . - (Biblioteka Gazety Wyborczej. Lektury Szkolne ; 16)

Sygn. O 723

 

Po "Dziady" sięgali najwybitniejsi polscy twórcy. Powstawały przedstawienia, o których głośno było w Polsce, a nawet poza jej granicami. Nigdy jednak nie pokuszono się o przeniesienie Mickiewiczowskiego dramatu na ekran. Jako pierwszy swoją wizję "Dziadów" w wersji filmowej postanowił przedstawić znany polski pisarz i reżyser Tadeusz Konwicki, związany swoją twórczością z Wilnem i Wileńszczyzną. "Tadeusz Konwicki wpadł na pomysł niesłychany. Fascynujący a zarazem zwariowany, karkołomny." - donosił w marcu 1988 roku "Tygodnik Kulturalny". Zresztą mało kto wówczas wierzył w powodzenie tak ryzykownego przedsięwzięcia, uważano je za czyste szaleństwo. "Lawa", której premiera odbyła się 6 listopada 1989 roku, stała się wydarzeniem w świecie artystycznym. Jeszcze w tym samym roku na moskiewskim festiwalu film został wyróżniony Nagrodą Międzynarodowej Federacji Dyskusyjnych Klubów Filmowych. Rok później na XV Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych Tadeusz Konwicki odbierał specjalną nagrodę jury za twórczą interpretację "Dziadów". W swoim dramacie reżyser ukazał także czasy współczesne, świat XX wieku, dzisiejszy obraz Warszawy z Pałacem Kultury i Nauki, tłumy podczas spotkania z papieżem, a także okrutne wspomnienia II wojny światowej (getto, Katyń, Oświęcim i powstanie warszawskie). Konrada przedstawił w dwóch postaciach, jako młodzieńca (tę rolę zagrał debiutant Artur Żmijewski) oraz człowieka dojrzałego, obarczonego doświadczeniami tego wszystkiego, co zdarzy się później, człowieka który zna przeznaczenie swego narodu. W roli Konrada w starszym wieku wystąpił Gustaw Holoubek, jego monolog - jak pisali krytycy - to najwyższy poziom gry aktorskiej. Okolice Wilna. W przeddzień Święta Zmarłych i prastarego, nocnego obrzędu Dziadów, w rodzinnym, zrujnowanym dworku zjawia się widmo Poety. Powrócił w strony swojej młodości, by raz jeszcze przeżyć wspomnienie romantycznej miłości do Maryli i dramatyczne wydarzenia związane z grupą wileńskich konspiratorów-patriotów. Na cmentarzu Guślarz rozpoczyna obrzęd Dziadów. W tłum wieśniaków, ludzi z różnych epok, wmieszał się Gustaw. Przychodzą kolejne zjawy: Pan, Dziewczyna, Dzieci. W mieście kozacki patrol dokonuje aresztowań młodych spiskowców. Poeta odwiedza chatkę Księdza, wspominając przy nim swą miłość do Maryli. Ksiądz rozpoznaje w przybyszu Gustawa - swego przybranego syna. Na Zamek Królewski w Warszawie zajeżdżają w powozach goście nowego Senatora. W celi wileńskiego więzienia Gustaw przeistacza się w Konrada. Świadkiem tej metamorfozy jest milcząca zjawa Poety. Pijany Senator śni swój koszmarny sen, w którym jawi mu się Imperator i diabły walczące o jego duszę. Wigilia w więzieniu wileńskim. Z cel wychodzą polscy patrioci: Żegota, Sobolewski, Jakub, Frejend i udają się wszyscy do celi Konrada. Salon w Zamku Warszawskim - miejsce spotkań urzędników, literatów, wojskowych i dam do towarzystwa. Na uboczu stoi grupka młodych Polaków zajętych patriotyczną dyskusją. Przy stolikach toczy się rozmowa o ostatnim balu u Nowosilcowa i nowinkach towarzyskich. Przybysz z Litwy opowiada historię wieloletniego więzienia Cichockiego. W drzwiach salonu zjawia się Poeta - przysłuchuje się opowieści o martyrologii Cichockiego. Cela Konrada. Jankowski śpiewa bluźnierczą pieśń. Więźniowie rozmawiają o poczynaniach Nowosilcowa na Litwie i swoich szansach podczas śledztwa. Jan Sobolewski opowiada o wyjeździe kolejnej partii kibitek wywożących ich kolegów na Sybir. Pozostawiony w samotności przez towarzyszy, Konrad rozpoczyna Wielką Improwizację. W celi pojawia się Poeta i podejmuje wątek Improwizacji. Słowom monologu rzucającego wyzwanie Bogu towarzyszą obrazy współczesnych, masowych zgromadzeń Polaków, sceny martyrologii i heroizmu Narodu podczas II wojny światowej. Do zemdlonego Konrada przychodzi Ksiądz Piotr z Kapralem. Ksiądz zaczyna odprawiać egzorcyzmy. Ksiądz Piotr ze swojej celi spogląda na warszawski Pałac Kultury. Rozpoczyna swą modlitwę do Boga o zaprzestanie rzezi polskich dzieci. W różnych miejscach kraju pojawia się symboliczna postać Pielgrzyma-Poety. Pani Rollison stara się o audiencję u Senatora Nowosilcowa w sprawie zwolnienia jej jedynego syna. Kobiecie towarzyszy Ksiądz Piotr, którego - po cynicznym odprawieniu Pani Rollison - Senator przesłuchuje. Bity i znieważony. Piotr prorokuje rychłą śmierć Doktora i Pelikana. Śmierć młodego Rollisona w Klasztorze Dominikanów. Bal u Senatora. Wincenty Pol i Bestużew dyskutują o sensie zabójstwa Senatora. Doktor ginie od uderzenia pioruna. Piotr spotyka Konrada prowadzonego na przesłuchanie i daje wskazówki, jak żyć na zesłaniu. Na cmentarzu uroczystość Dziadów zbliża się do końca. Uczestnicy wychodzą o wschodzie słońca; równiną sunie sznur kibitek wiozących zesłańców na Sybir. Jedna z nich wiezie Konrada, przy następnym nawrocie - Poetę ze śladami kuli na czole.

 

 

LALKA [Dokument elektroniczny] / reż. Wojciech Has; scen. wg powieści Bolesława Prusa Wojciech Has; zdj. Stefan Matyjaszkiewicz; muz. Wojciech Kilar; scenogr. Jerzy Skarżyński, Adam T. Nowakowski; kostiumy Lidia Skarżyńska, Jerzy Skarżyński; obsada Beata Tyszkiewicz, Mariusz Dmochowski, Tadeusz Fijewski; tekst omówienia Marzena Gałuszka, Jarosław Górnicki; oprac. omówienia Anna Willman. - Film. - [Warszawa] : Studio Filmowe "Kadr" [etc.], [2006]. - 1 dysk optyczny (DVD) : dźw., kolor. ; 12 cm + Omówienie lektury szkolnej . - (Biblioteka Gazety Wyborczej. Lektury Szkolne ; 17)

Sygn. O 724

 

Adaptacja powieści Bolesława Prusa. Historia zamożnego kupca warszawskiego Stanisława Wokulskiego i jego miłości do pięknej, lecz zubożałej arystokratki Izabeli Łęckiej. Temu niszczącemu uczuciu Wokulski podporządkowuje swoje interesy, wchodzi w niekorzystne dla siebie układy z rodzinami arystokratycznymi, chcąc w pośredni sposób pomóc ukochanej. Lekceważy uwagi i rady swego przyjaciela i współpracownika Ignacego Rzeckiego, daje się zwodzić Izabeli flirtującej po cichu z przystojnym kuzynem Starskim. Premiera "Lalki" w 1968 r. była wielkim wydarzeniem artystycznym. Zrealizowane z dużym rozmachem, ogromną dbałością o szczegóły, choć z konieczności okrojone o kilka wątków, dzieło Hasa nie jest jednak romansem salonowym, jak by można wnosić z krótkiego streszczenia i jak oczekiwała tego, być może, część widzów. Jest przede wszystkim historią kariery człowieka, który wydobywa się z dołów społecznych i który, blisko kresu swej wspinaczki, napotyka przeszkodę nie do pokonania - bariery konwenansu, snobizmu i przesądów. Ale podczas gdy u Prusa główny akcent pada na dramat nieprzeciętnie utalentowanej, ambitnej jednostki walczącej o realizację własnej osobowości, talentów i potencjalnych możliwości, to w filmie Hasa Wokulski, mimo podkreślonych atrybutów siły i energii, jawi się przede wszystkim jako romantyczny marzyciel goniący za chimerami. Izabela jest właśnie jedną z takich chimer. Ta nie spełniona miłość stanie się dla Wokulskiego tylko katalizatorem konfliktu, który istniał już wcześniej i który prawdopodobnie istniałby nadal, nawet po wejściu bohatera na niedosiężne salony: konfliktu Wokulskiego ze światem, ze swoim stanem społecznym, powołaniem, temperamentem, sytuacją historyczną kraju. Pogłębi też jego już wcześniej silne poczucie wyobcowania. "Lalka", piękna, chwilami bardzo malarska, oddaje wiernie klimat epoki, jej rodzajowość, typy ludzkie, specyficzny koloryt i wdzięk. Duża w tym zasługa Hasowskiej fascynacji kulturą secesyjną, "staroświeckością" fin de siecle'u.

 

 

KRZYŻACY [Dokument elektroniczny] / reż. Aleksander Ford; scen. na osnowie powieści Henryka Sienkiewicza Jerzy Stefan Stawiński, Aleksander Ford; zdj. Mieczysław Jahoda; muz. Kazimierz Serocki; scenogr. Roman Mann; kostiumy Lech Zahorski, Michelle Zahorska; obsada Urszula Modrzyńska, Grażyna Staniszewska, Andrzej Szalawski, Emil Karewicz; tekst omówienia Jarosław Górnicki; oprac. omówienia Anna Willman. - Film. - [Warszawa] : Studio Filmowe "Kadr" [etc.], cop. 2006. - 1 dysk optyczny (DVD) : dźw., kolor. ; 12 cm + Omówienie lektury szkolnej . - (Biblioteka Gazety Wyborczej. Lektury Szkolne ; 18)

Sygn. O 725

 

Prapremiera "Krzyżaków" odbyła się 15 lipca 1960 (jednak niektóre źródła podają inną datę: 22 lipca), dokładnie w 550. rocznicę bitwy grunwaldzkiej. Dotrzymanie tego terminu miało wymowę niemal symboliczną. O tym, jak bardzo starano się go nie przekroczyć, świadczy fakt, że od powzięcia pomysłu o ekranizacji sienkiewiczowskiej powieści do uroczystej premiery upłynęło zaledwie półtora roku. Poprzedziła ją bardzo szeroko zakrojona kampania reklamowa, dyskusje w radiu i w telewizji. Dziesiątki konsultantów dopasowywały literacki obraz wydarzeń i postaci do ówczesnego stanu badań historycznych nad tą epoką. Korekcie poddano przede wszystkim powieściowy wizerunek króla Władysława Jagiełły, niezbyt przychylnie ukazanego na kartach książki. Na jego filmowej rehabilitacji zyskała poetyka filmu, opiewającego królewską mądrość i odwagę. Obszerny materiał literacki wymagał - z konieczności - selekcji, ograniczenia się do kilku wybranych wątków. Na pierwszy plan wysunięto losy Juranda ze Spychowa, zdradziecko atakowanego przez Krzyżaków ze Szczytna, którym przewodzi okrutny komtur Zygfryd de Lowe. Równolegle poprowadzono wątek romansowy między Zbyszkiem, Danuśką i Jagienką. Punkt kulminacyjny stanowi finałowa bitwa pod Grunwaldem. Po premierze filmu opinie recenzentów były podzielone. Jedni widzieli w tym obrazie zrealizowanym w nowatorskiej jak na tamte czasy technice panoramicznej ogromny sukces polskiej kinematografii, inni - i ci byli w większości - wytykali brak szerszego spojrzenia na zderzenie nie tylko dwóch sił politycznych, ale także dwóch kultur, dwóch cywilizacji. Nie bacząc na zdanie krytyków, publiczność tłumnie ciągnęła do kin.

 

 

WIERNA rzeka [Dokument elektroniczny] / reż. Tadeusz Chmielewski; scen. wg Stefana Żeromskiego Halina Chmielewska, Tadeusz Chmielewski; zdj. Jerzy Stawicki; muz. Jerzy Matuszkiewicz; scenogr. Bogdan Solle, Paweł Mirowski; kostiumy Barbara Ptak, Elżbieta Radke; obsada Małgorzata Pieczyńska, Olgierd Łukaszewicz, Franciszek Pieczka; tekst omówienia Marzena Gałuszka; oprac. omówienia Anna Willman. - Film. - [Warszawa] : Kino Świat : Sudio Filmowe "Oko", cop. 2006. - 1 dysk optyczny (DVD) : dźw., kolor. ; 12 cm + Omówienie lektury szkolnej . - (Biblioteka Gazety Wyborczej. Lektury Szkolne ; 19)

Sygn. O 726

 

Powstanie styczniowe. Z pobojowiska wyczołguje się ciężko ranny powstaniec książę Józef Odrowąż. Przegnany przez chłopów znajduje schronienie w zrujnowanym dworku, w którym żyje młoda szlachcianka Salomea Brynicka, córka rządcy majątku, również powstańca. Dziewczyną opiekuje się stary sługa Szczepan. Między młodymi rodzi się uczucie. Dwór rewidowany jest nieustannie przez kozaków. Do dworu przyjeżdża komisarz Rządu Narodowego, Hubert Olbromski wraz z adiutantem. Spór Odrowąża i Olbromskiego dotyczący słabości powstania ujawnia głębokie podziały i tragiczne osamotnienie walczących. Przed spaleniem dworu, carski oficer Wiesnicyn odnajduje ukrywającego się Odrowąża. Domyślając się związku łączącego młodych, Rosjanin, w porywie szlachetności, daruje im życie i oszczędza dwór. Burzliwej nocy, podczas której ucieka z dworu stary Szczepan, Salomea i Odrowąż zostają kochankami. Nadchodzi wiosna. Do dworu przyjeżdża, wezwana przez Szczepana, księżna Odrowążowa. Matka zabiera syna obiecując mu, że wyjazd za granicę ma na celu dołączenie do formujących się oddziałów. Salomea wyznaje księżnej swą miłość do jej syna. Ta wręcza jej woreczek ze złotymi dukatami. Zrozpaczona Salomea wrzuca je do rzeki. Zemdloną bierze na ręce Szczepan.

 

 

POŻEGNANIE z Marią [Dokument elektroniczny] / reż. Filip Zylber; scen. na motywach opowiadania Tadeusza Borowskiego Filip Zylber, Maciej Maciejewski; zdj. Dariusz Kuc; muz. Tomasz Stańko; scenogr. Andrzej Przedworski; kostiumy Magdalena Biedrzycka; obsada Marek Bukowski, Agnieszka Wagner, Katarzyna Jamróz, Jan Frycz, Rafał Królikowski; tekst omówienia Krzysztof Płatek, Natalia Grygiel; oprac. omówienia Anna Willman. - Film. - [Warszawa] : Telewizja Polska S.A., cop. 1993. - 1 dysk optyczny (DVD) : dźw., kolor. ; 12 cm + Omówienie lektury szkolnej . - (Biblioteka Gazety Wyborczej. Lektury Szkolne ; 20)

Sygn. O 727

 

 

Luźna adaptacja słynnego opowiadania Tadeusza Borowskiego pod tym samym tytułem. W jeden z okupacyjnych dni pobiera się para młodych ludzi. Poeta Tadeusz zaprasza na wesele Żydówkę Sarę, którą na ulicy wyrwał z rąk granatowego policjanta Cieślika. Cieślik również uczestniczy w przyjęciu. Przez cały czas prześladuje dziewczynę. Stawia ją przed dramatycznym dylematem - albo zostanie jego kochanką, albo wyda ją Niemcom. Subtelny, poetycki, ozdobiony piękną muzyką Tomasza Stańki debiut Filipa Zylbera intryguje twórczym odczytaniem prozy, wydawałoby się, zupełnie dziś nieaktualnej i niemodnej, skazanej na etykietkę szkolnej ramoty. Wojenna nowela Borowskiego w ujęciu dwójki młodych scenarzystów ujawnia utajone pokłady sensów, na nowo zapładnia wyobraźnię. Postacie przez pisarza potraktowane marginalnie (czasem tylko jednym zdaniem) zyskują pełnię życia. Pojawiają się też nowe. W wywiadach Zylber wielokrotnie podkreślał, że jego film to tylko utwór "na motywach." Mimo to reżyserowi udało się zachować sporo z ducha oryginału. A nawet coś więcej, uczynić go frapującym dla współczesnego widza. Dowodem m.in. aż pięć nagród (za debiut reżyserski, drugoplanową rolę kobiecą, muzykę, scenografię i dźwięk) na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych W Gdańsku w 1993 roku.

 

 

PANNY z Wilka [Dokument elektroniczny] / reż. Andrzej Wajda; scen. wg opowiadania Jarosława Iwaszkiewicza Zbigniew Kamiński; zdj. Edward Kłosiński; muz. Karol Szymanowski; scenogr. Allan Starski; kostiumy Wiesława Starska; obsada Daniel Olbrychski, Anna Seniuk, Maja Komorowska, Stanisława Celińska; tekst omówienia Jarosław Górnicki; oprac. omówienia Anna Willman. - Film. - [Warszawa] : Studio Filmowe Perspektywa, cop. 2000. - 1 dysk optyczny (DVD) : dźw., kolor. ; 12 cm + Omówienie lektury szkolnej . - (Biblioteka Gazety Wyborczej. Lektury Szkolne ; 21)

Sygn. O 728

 

Dorobek pisarski Jarosława Iwaszkiewicza należy do najbogatszych we współczesnej literaturze polskiej. W toku przeszło 60 lat trwającej twórczości Iwaszkiewicz interesował się wieloma dziedzinami i gatunkami literatury. Uprawiał przez całe życie lirykę, pisał powieść  i opowiadania, dramaty, eseje, biografie, reportaże i recenzje. Opowiadania zajmują w jego twórczości miejsce bardzo eksponowane. Jedną z ich wspólnych cech jest realizm ujmowany w kategoriach psychologicznych. Podstawowe dla każdego człowieka problemy, zagadnienia życia i śmierci, sprawy uczuć, miłości są oglądane przez pryzmat mijającego czasu. Nie ma powrotu do zdarzeń sprzed lat. Obraz świata, który przed laty uważaliśmy za jedynie prawdziwy, w świetle późniejszych doświadczeń wydaje się prosty, często banalny. Intymna, refleksyjna opowieść o stosunku człowieka do naturalnego cyklu przyrody: życia i śmierci. Szukając śladów dawnych emocji bohater po wieloletniej nieobecności odwiedza miejsce,
w którym spędził młodość. Niespełna czterdziestoletni Wiktor Ruben po stracie przyjaciela przyjeżdża do wujostwa na wieś, gdzie w pobliskim dworku, w gronie kilku panien, spędził młodzieńcze lata. Julia doczekała się bliźniaczek, wyemancypowana Jola wyszła za mąż, Fela przedwcześnie zmarła, zmieniły się też Zosia i Kazia, mała Tunia wyrosła na piękną pannę. Pojawienie się Rubena, jego wspomnienia i chęć ożywienia przeszłości burzą spokój mieszkanek dworu, ujawniają ich powikłane losy, dramaty, życiowe klęski. Ruben wyjeżdża z postanowieniem, że już tu nigdy nie wróci.

 

 

STARY człowiek i morze [Dokument elektroniczny] = The old man and the sea / reż. Jud Taylor; scen. na podstawie opowiadania Ernesta Hemingway'a Roger O. Hirson; zdj. Tony Imi; muz. Bruce Broughton; obsada Anthony Quinn, Joe Santos, Patricia Clarkson, Gary Cole; tekst omówienia Krystyna Chołoniewska; oprac. omówienia Bogdan Rudnicki. - Film. - [Warszawa] : Kino Świat, cop. 2002. - 1 dysk optyczny (DVD) : dźw., kolor. ; 12 cm + Omówienie lektury szkolnej . - (Biblioteka Gazety Wyborczej. Lektury Szkolne ; 22)

Sygn. O 729

 

Stary człowiek i morze. Ekranizacja słynnej powieści Ernesta Hemingway'a pod tym samym tytułem. Sieci Santiago, najlepszego rybaka w osadzie, od prawie stu dni są puste. Mieszkańcy mówią, że jest już za stary, że stracił już swoje szczęście. Jego córka twierdzi, że Santiago powinien skończyć z łowieniem i zamieszkać z nią w Hawanie. Mimo swojego wieku, Santiago nie jest jednak strudzony. Nie zamierza się poddać. Chce udowodnić, że wszyscy, którzy tak mówią są w błędzie. Wypływa w morze. Jeszcze dalej niż kiedykolwiek dotąd.

 

 

DOKTOR Judym [Dokument elektroniczny] / reż. Włodzimierz Haupe; scen. i dialogi na motywach powieści Stefana Żeromskiego "Ludzie bezdomni" Andrzej Szczypiorski, Włodzimierz Haupe; zdj. Maciej Kijowski; muz. Andrzej Korzyński; scenogr. Tadeusz Myszorek; kostiumy Danuta Kowner; obsada Jan Englert, Anna Nehrebecka, Jerzy Kamas; tekst omówienia Krystyna Stachera; oprac. omówienia Anna Willman. - Film. - [Warszawa] : Studio Filmowe "Kadr" [etc.], [2006]. - 1 dysk optyczny (DVD) : dźw., kolor. ; 12 cm + Omówienie lektury szkolnej . - (Biblioteka Gazety Wyborczej. Lektury Szkolne ; 23)

Sygn. O 730

 

Po studiach w Paryżu Tomasz Judym wraca do Warszawy z dyplomem doktora medycyny. Zdolny, energiczny, a przy tym przystojny, ma wszelkie szansę, by założyć w Warszawie prosperujący, gabinet lekarski, leczyć bogatych, zrobić karierę. Z ciekawością witany w salonach, popierany przez bogate pacjentki, Judym szybko zraża do siebie mieszczańskie otoczenie odważnymi poglądami społecznymi. Jest lekarzem z powołania pragnącym przede wszystkim usunąć społeczne źródła chorób - nędzę zrodzoną z niesprawiedliwości społecznej. Środowisko odrzuca jego program, więc Judym opuszcza Warszawę i przyjmuje propozycję pracy w Cisach, popularnym kurorcie. Znów otwiera się szansa beztroskiej egzystencji: wśród bogatych kuracjuszek leczących swe prawdziwe i urojone dolegliwości. Judym nie ulega pokusie; wierny swemu posłannictwu organizuje leczenie chłopów żyjących w nędzy i ciemnocie.

 

 

DULSCY [Dokument elektroniczny] / reż. Jan Rybkowski; scen. na motywach utworów Gabrieli Zapolskiej "Moralność pani Dulskiej" i innych napisali Andrzej Jarecki, Jan Rybkowski; zdj. Zygmunt Samosiuk; muz. Piotr Figiel; scenogr. Jerzy Groszang, Krzysztof Tyszkiewicz; kostiumy Marta Kobierska; obsada Alina Janowska, Barbara Wrzesińska, Kazimierz Witkiewicz, Jerzy Matałowski; tekst omówienia Jarosław Górnicki; oprac. omówienia Anna Willman. - Film. - [Warszawa] : Studio Filmowe "Kadr" [etc.], [2006]. - 1 dysk optyczny (DVD) : dźw., kolor. ; 12 cm + Omówienie lektury szkolnej . - (Biblioteka Gazety Wyborczej. Lektury Szkolne ; 24)

Sygn. O 731

 

"Dulscy" to ekranizacja obyczajowej komedii i wątków zaczerpniętych z innych utworów Gabrieli Zapolskiej, ujętych w forme stylowego wodewilu "retro". Kraków, koniec XIX wieku. Dulska patrzy przez palce na romans swego syna ze służącą Hanką, liczy bowiem na to, że Zbyszek przestanie trwonić pieniądze w nocnych lokalach. Kiedy okaże się, że Hanka spodziewa się dziecka, chce ją odprawić. Wtedy Zbyszek buntując się przeciwko pruderii matki postanawia ożenić się z uwiedzioną dziewczyną. Kuzynka Dulskiej, Juliasiewiczowa, uwodzi Zbyszka i uczy go sztuki pozorów i zakłamania. Dulska zwalnia Hankę, która otrzymuje jednak pokaźne odszkodowanie, co daje jej szansę znalezienia męża.

 

 

DŻUMA [Dokument elektroniczny] = The plague / scen. na podst. powieści Alberta Camus'a Luis Puenzo; reż. Luis Puenzo; zdj. Félix Monti; muz. Vangelis; scenogr. Jorge Sarudiansky; kostiumy Maria Julia Bertotto; obsada William Hurt, Robert Duvall, Raul Julia; tekst omówienia Jarosław Górnicki; oprac. omówienia Anna Willman. - Film. - [S.l.] : Compagnie Française Cinématographique [etc.], [2006]. - 1 dysk optyczny (DVD) : dźw., kolor. ; 12 cm + Omówienie lektury szkolnej . - (Biblioteka Gazety Wyborczej. Lektury Szkolne ; 25)

Sygn. O 732

 

Ekranizacja powieści Alberta Camus'a. Akcja "Dżumy" rozgrywa się w Oranie podczas epidemii. W walce z dżumą rodzi się solidarność łącząca ludzi o często przeciwstawnych poglądach. "Dżuma" nieprzypadkowo uchodzi za jedną z największych powieści XX wieku, stulecia totalitaryzmu. Mimo tego, że epidemia ustępuje, niebezpieczeństwo nie znika. Albert Camus przypomina, że "nie ma dni wolnych dla chorych ani dla lekarzy", a "bakcyl dżumy nigdy nie umiera". Jean Tarrou, jeden z bohaterów "Dżumy" powiedział: "Postanowiłem stawać po stronie ofiar w każdej okazji". Inny bohater, Bernard Rieux, lekarz, który swoje nadludzkie wręcz poświęcenie traktuje jako coś zupełnie oczywistego, odżegnuje się od wszelkich myśli o heroizmie, w ogóle unika dużych słów, raz tylko zdobywa się na wyznanie: "Nigdy nie będę kochał tego świata, gdzie dzieci są torturowane".

 

 Opracowała Iwona Jaroszek

 

 

aktualności | katalogi on-line  | nowości | usługi | wydawnictwa | serwis biblioteka szkolna | galeria
godziny otwarcia | struktura | historia | zbiory | baza danych | linki | patron | mapa stony